Gin-athag sang apo sa tuhod ni General Juan Araneta ukon Tan Juan, isa sa mga baganihan sa probinsya sang Negros Occidental nga subong nga adlaw, Nobyembre 6 ang matuod-tuod nga petsa sang kahilwayan sang bilog nga Negros Island.
Madumduman nga ginsaulog kahapon ang Al Cinco de Noviembre sa probinsya partikular na sa syudad sang Bago.
Suno kay Clemente del Castillo, apo sa tuhod ni Tan Juan kag amo man ang curator sa Balay Tan Juan Museum sa Bago City, nga ang Nobyembre 5, amo pa lamang ang pagmartsa sang mga Negrosanon sa pagpanguna sang baganihan agud nga madaog ang mga katsila.
Apang paathag sini nga sang Nobyembre 6 mismo ang petsa sang liberation sang probinsya matapos nga magpirma ang mga Espanyol sa Act of Capitulation.
Bangod sini ang Bacolod City Public Plaza ang gintawag sadto nga Plaza Sais del Noviembre.
Madumduman nga sa pagpanguna nanday Tan Juan, gintipon sini ang madamo nga mga mamumugod nga ginahuptan sang pila ka mga haciendero kasubong man ni Aniceto Lacson sa Northern Negros Occidental kag nagmartsa padulong sa Bacolod City.
Bitbit sang pwersa ni Tan Juan ang mga paklang sang lubi nga nagserbe nga pusil kag ginrolyo nga amakan nga nagserbe nga kanyon nga ginpatihan naman sang mga Spaniards.
Suno kay del Castillo, nagpati ang mga katsila nga matuod-tuod nga mga armas ang bitbit sang mga Negrense bangod masami nga may mga ginaship sa syudad sang bago nga mga makinarya gikan sa Europe.
Nahibaluan nga si Tan Juan ang isa man ka tuig nga nagtinir sa Europa kag bangod siya ang haciendero kag madamo sang kadutaan, ang mga makita sini nga mga Agricultural Machineries ang masami niya nga ginapadala sa syudad sang Bago.
Apang bangod nagakakita lamang kag indi man ma tsekyar sang mga Katsila kun ano ang mga ginadala sang barko, ginpinsar na sang mga ini nga armas ang ginapadala bilang preparasyon sa rebolusyon.
Dugang pa ni del Castillo nga nag-ampo ang mga Espanyol bangod nagapinsar ang mga ini nga magluwas sa mabaskog nga pwersa sa Negros, may nagapadulong pa nga reinforcement gikan sa Iloilo.
Aminado man ini nga indi mango ang mga katsila agud magpati gilayon sa mga armas, apang bangod sa natanom na sa ila pinsar ang mga ginship nga kagamitan gikan sa Europe, gani sila ang nagpati kag nag-ampo sa mga Negrosanon.
Nahibaluan na lamang nila nga indi matuod ang mga armas kag mga kanyon sang nakapirma na sang kasugtanan nga nagahilway sa probinsya gikan sa kamot sang mga Espanyol.
